Armoede houdt van gezelligheid

Maandag. De winkel draait op een zeer laag pitje door. Vastentijd betekent ook dat er niet gevierd wordt,
dus bruiloften, doopfeesten en naamdagen –allemaal goede redenen voor een bloemetje– worden uitgesteld
tot na Pasen.
Dinsdag. In navolging van de succesvolle acties van aardappelboeren die hun producten rechtstreeks aan
de consument aanbieden voor lage prijzen, hebben ook geiten- en schapenfokkers de hoofden bij elkaar
gestoken. Verkochten zij hun vlees de afgelopen jaren voor 5,50 euro aan handelaren die het voor rond de
12 euro aan de consument aanboden, dit jaar kunnen Grieken voor 7 euro per kilo rechtstreeks bij de
producent hun paasmaaltijd kopen. Volgens Griekse traditie wordt met Pasen, na veertig dagen vasten, een
schaap of geit aan het spit geregen en met de hele familie en genodigden gebraden en gegeten. Aan de
vooravond van Pasen worden de darmen vast voorbereid met ”magiritsa”, een soep van ingewanden en sla,
die gegeten wordt na de opstandingsdienst om 24.00 uur.
Woensdag. Vassilis komt thuis met een schokkend verhaal. Zijn vriend Babis is tegelzetter, gespecialiseerd
in het werken met marmer. Een harde werker, gezin met twee kinderen. De zaken gingen goed en Babis
kocht een appartement in een goedkope wijk naast de gevangenis. Laatste nieuws van Babis: de bouw, de
huizenmarkt en de middenstand liggen op hun gat, en hij heeft nauwelijks werk. Ook kampt hij met forse
nek- en rugklachten, eigenlijk heeft hij drie keer peer week fysiotherapie nodig. Maar Babis heeft al twee jaar
zijn premie voor het zorg- en pensioenfonds niet kunnen betalen. Hij en zijn gezin dreigen dakloos te
worden, Babis doet geen oog meer dicht.
Donderdag. Men verwacht dat er dit jaar 20 tot 30 procent minder Duitse toeristen naar Griekenland zullen
komen. Duitsers zouden het gevoel hebben hier niet welkom te zijn. Omgekeerd hoor ik van Maria –geboren
en getogen in Duitsland– dat zij tijdens haar reizen door Europa een verandering merkt: haar Griekse
afkomst wekt wantrouwen. Zo moest ze in Duitsland haar overnachtingskosten vooruitbetalen in hotels
zodra men ontdekte dat ze Griekse was. Men is bang dit geld kwijt te raken als Griekenland bankroet zou
gaan. Overigens is voor schipper Vassilis de kop eraf voor 2012: hij heeft twee zeilreizen geboekt met
Nederlanders. Met de aanbetalingen geen problemen.
Vrijdag. Een reder die zijn kantoor tegenover de winkel heeft, heeft een nieuwe hobby: hij stookt raki. Zoals
het een goede Griek betaamt, brengt hij altijd een flesje langs. Dit jaar plant hij op vrijdagmiddag zijn
barbecue voor de broodjeswinkel van Spiros. Spontaan ontstaat er een feestje en al gauw ziet het zwart van
de mensen, want de vriend van de vriend van de vriend is ook welkom. Een mooi Grieks spreekwoord
hiervoor: ”Ie ftochia thelie kaloperasie”. Vrij vertaald: ”Armoede houdt van gezelligheid”.Image

Advertenties

Vastentijd van 40 maanden

De seizoenen gaan nagenoeg aan ons voorbij, hier in betonstad. Toch tintelt er iets van optimisme in de lucht                                    zodra de zon doorbreekt. Iedereen komt naar buiten „om zijn botjes
wat op te warmen”, zoals Grieken het zeggen. De winter heeft dit jaar lang geduurd. Op onze en veel andere
Griekse veranda’s staan Hollandse bloeiende bollen zich flink uit te sloven om de boel wat op te fleuren. Het
werkt: ik word blij van de blauwe druifjes, narcissen en tulpen.
Maandag. Zoals het mediterraanse dieet voorschrijft, eten we in huize Spiliotopoulos iedere week een- of
tweemaal peulvruchten. We zitten nu in de vastentijd, de laatste veertig dagen voor Pasen. Veel Grieken
houden zich er, alle dagen of een gedeelte ervan, traditiegetrouw aan en eten geen vlees, zuivel of eieren.
Wel veel groente, fruit en peulvruchten. De ironische grappen zijn niet van de lucht: deze keer zou de
vastentijd wel eens veertig maanden, of, in het zwartste scenario veertig jáár kunnen gaan duren. Overigens
wordt er in Griekenland voldoende groente en fruit geproduceerd om de eigen markt te voorzien en ook te
exporteren. Peulvruchten vormen een uitzondering.
Dinsdag. Vassilis brengt zijn ochtend door in de jachthaven van Kalamaki, waar de meeste boten voor
verhuur liggen. Hij ontmoet booteigenaars,bemiddelaars,en collega-schippers: het vaarseizoen ligt nu voor
de deur. Nu de bloemen niet voldoende brood meer op de plank brengen, vaart Vassilis –alweer voor het
derde jaar– met toeristen uit alle windstreken. In de haven is het een bijenkorf van masttrimmers,
zeilmakers, schilders en monteurs die de boten vaarklaar maken. De hoop op een goed toeristisch jaar stijgt
bij de eerste boekingen, de bootverhuurprijzen dalen ten opzichte van vorig jaar. Griekenland blijft een
prachtige (zeil)vakantiebestemming, met zijn duizenden eilanden die ieder een wereld op zich zijn.
Woensdag. Vandaag denken Grieken niet aan de crisis, maar treuren mee met de Belgische en
Nederlandse ouders die hun kinderen zijn verloren bij een tragisch busongeluk. Een soortgelijk ongeluk is
hier negen jaar geleden voorgevallen, waarbij ook ruim twintig kinderen, allen uit hetzelfde dorp,
omkwamen.
Donderdag. Ik loop naar de recyclebak om papier en plastic te lozen en zie vlak voor de blauwe bak een
hoop papier liggen. Net als ik begin te mopperen zie ik dat een jonge migrant in de bak gedoken is om ook
de laatste papiersnippers van de bodem te krabben. Dagelijks stort zich een waar leger, van meest
migranten, op alle vuilnisbakken van de stad, om papier, blik, metaal en alles wat verhandelbaar is eruit te
halen en bij een handelaar te verzilveren.
Vrijdag. Ik praat met een Nederlandse vriend. Hij vraagt zich af waarom in Nederland het mes diep in de
begroting voor zorg en onderwijs moet, terwijl er wel geld is om Griekenland te steunen. Veel Nederlandse
en Duitse burgers willen niet dat hun belastingsgeld naar Griekenland gaat. Het Griekse volk demonstreert,
op de spandoeken zien we: „Wij willen jullie geld niet!” en: „Weg met het IMF!”. Moeten we ons niet afvragen
wat er met de democratie gebeurd is?

Image

De charatsi hebben we nog niet betaald

De afgelopen week is de Aardappelbeweging dagelijks in het nieuws, ook wel bekend als de Beweging voor
Goedkope Producten. De initiatiefnemers zijn begonnen in de plaats Katerini, waar ze 50 ton aardappels
rechtstreeks bestelden bij de aardappelteler, om ze de consument voor 25 cent per kilo te kunnen
aanbieden. Het initiatief werd in andere plaatsen gevolgd. In Thessaloniki hebben studenten van de
Agrarische School zich ingezet en ruim 50 ton aardappels –die mensen via internet konden bestellen–
aangevoerd en verdeeld.
Behalve de aardappels staan olijfolie uit Kreta, peulvruchten en rijst uit Macedonië en meel uit Thessalië op
het menu van de beweging, die een goede prijs wil voor de producent en een lage voor de consument.
Ruilhandel doet aarzelend zijn intrede. Leek een paar maanden geleden de prijslijst van een ”kafenion”
–waar een kop koffie drie eieren kostte en een stuk baklava 1 kilo aardappels– nog iets uit een andere
wereld, vandaag is het hier en daar mogelijk om te betalen in langhoudbare etenswaar.
In de dienstensector blijft steeds vaker de portemonnee dicht. Er worden meer gratis bijlessen gegeven, of
er wordt als tegenprestatie bijvoorbeeld een uurtje strijken gevraagd. Zo gaat Anna oppassen bij een
wiskundelerares, die haar dan bijles geeft als tegenprestatie.
De eigenaar van het gebouw waar we de winkel huren, komt langs om de huur te innen. Vroeger was dit de
leukste dag van de maand voor hem, maar nu is het een ware nachtmerrie. „Enkele huurders betalen
helemaal niet, anderen gedeeltelijk, en iedereen vraagt om korting op de toch al lage huur”, moppert hij. En
dan hangt er nog een nieuwe wet voor ”belastingen over inkomsten uit huur” als het zwaard van Damocles
boven zijn hoofd. Nu betalen de verhuurders tussen de 3 en de 40 procent belasting over deze inkomsten,
maar als de nieuwe wet erdoor komt zou dit voor alle verhuurders, kleine en grote, 20 procent worden.
En dan is er nog de ”charatsi”. Charatsi was in de tijd van de Turkse overheersing een belasting die
christenen moesten betalen om zo het recht af te kopen om hun God te mogen dienen. Ook vandaag
betalen we charatsi, zoals in de volksmond de ”uitzonderlijke belasting op onroerend goed” heet. Voor ons
als huisbezitters was deze belasting 700 euro in 2011. Een heel bedrag, nu we de eindjes aan elkaar
moeten knopen. Het is mij een raadsel hoe we deze extra uitgave moeten opbrengen. Tot voor kort werden
we bedreigd met het afsluiten van de stroom wanneer we de charatsi niet betaalden. Ook wij hadden allerlei
zeer creatieve scenario’s klaarliggen voor de dag dat we zouden thuiskomen en de stroom afgesloten was.
Rechtszaken werden aangespannen, en de maatregel bleek in strijd met de wet: de stroom kan niet worden
afgesloten zolang de energierekening betaald is.
De charatsi hebben we nog niet betaald, maar gelukkig is het afsluiten van de stroom, nog zo’n zwaard van Damocles,                          nu uitgesloten.
Image