Onderhandelen zit mensen in de genen

Maandag. „Christos anestie”, zegt de klant die geïnteresseerd is in de Kretenzer aardewerken potten die ik tegen inkoopprijs probeer te slijten. Verving men vroeger tot wel veertig dagen na Pasen alle groeten met ”Christus is opgestaan”, ook nu wordt het in de twee weken na Pasen dagelijks gehoord. Vrijwel alle winkels hebben –net als wij– aanbiedingen en hoge kortingen. Bovendien wordt nog steeds ”bazari” toegepast. Dit onderhandelen over de prijs zit veel mensen hier in de genen. Alhoewel het niet gebruikelijk is voor verse waren, kom ik het ook in de bloemenwinkel vaak tegen. Op groter schaal wordt er ook druk onderhandeld: negen partijen zijn geïnteresseerd in het kopen van het oude vliegveld, zeventien bedrijven hebben interesse getoond in het aardgasbedrijf DEPA, een van de grootste rijkdommen van het land. Staatselektriciteitsbedrijf DEI begon dit jaar met de verkoop van centrales. Veel Grieken zijn nogal huiverig voor het verkopen van hun erfgoed. Zij vrezen dat hun land wordt leegverkocht tegen bodemprijzen.

Woensdag. Voormalig minister van Defensie Akis Tsochatzopoulos is aangeklaagd wegens het witwassen van zwartgeld en wordt in voorlopige hechtenis gehouden. Sinds hij is gestopt in de politiek, in 2009, heeft hij herhaaldelijk ontkend verkeerd te hebben gehandeld in een reeks affaires, waaronder het gebruik van offshorebedrijven om een groot huis –met uitzicht op de Akropolis– te kopen en de aankoop van onderzeeërs voor de Griekse marine. Tsochatzopoulos zit nu achter de tralies, maar Grieken vinden de timing van de arrestatie –in de driewekenstrijd voor de verkiezingen– op zijn minst verdacht. Hoe dichter we de verkiezingen naderen, hoe meer schandalen er miraculeus aan het licht komen. Kamerlid Papadimoulis over de arrestatie: „Het topje van de ijsberg van een rot politiek systeem.” Vrijdag. „Niet één Duitse mark, drachme of dollar is aan Griekenland betaald voor de in de Tweede Wereldoorlog aangerichte schade”, zegt Manolis Glezos, een van de bekendste Griekse verzetsstrijders. De openstaande herstelbetalingen hebben hier al heel wat stof doen opwaaien. Volgens het besluit van de Allied Commission of Paris in 1946 is Duitsland –met de huidige geldwaarde– 108 biljoen dollar schuldig aan Griekenland. Duitsland heeft wel alle andere landen waarmee oorlog gevoerd werd betaald, volgens Glezos. Grieken raken er niet over uitgepraat, maar Duitsland zelf ontkent deze schulden.

Image                                  Zaterdag. Vassilis neemt ons mee voor een zeiltocht, om het seizoen in te luiden. Alhoewel er niet veel wind staat, genieten we van de zon en de blauwe zee. Een groepje dolfijnen duikt spelend om de boot heen. Aangekomen op Poros zien we een prachtige regenboog boven het pittoreske stadje staan. Waar je ook heengaat in Griekenland, er is altijd iets moois te ontdekken. Ik stem in met het Nederlandse publiek, dat onlangs Griekenland als beste land voor een vliegvakantie binnen Europa verkoos.

Advertenties

Sprankje hoop

Maandag. Stedelingen keren massaal terug van hun dorpen en eilanden, waar ze bij voorkeur het paasfeest
vieren met veel familie en genodigden. In vergelijking met vorig jaar is het paastoerisme naar de eilanden
met 60 procent gedaald. De economische crisis, de gestegen prijzen van de kustvaart en de stakingen van
de Panhellenische Maritieme Federatie –waardoor de schepen in de Stille Week een paar dagen stillagen–
waren hiervan de oorzaak. Al is er begrip voor de eisen van de stakers (de pensioenen van het Maritiem
Pensioenfonds zijn bijvoorbeeld gehalveerd), toch zijn veel Grieken woest over de stakingsactie: het
toeristische seizoen is net begonnen en Kretenzer boeren zagen hun tomaten, bestemd voor Athene, in de
haven wegrotten.
Dinsdag. Alekos, een vriend van Vassilis, komt de winkel binnen. Hij diept een stapel kaartjes op uit zijn tas
met het logo van een politieke partij, zijn foto en gegevens. Hij zal kandidaat staan bij de opkomende
verkiezingen van 6 mei en vraagt ons mensen naar hem door te verwijzen in het geval ze een gesprek met
hem willen. Opiniepeilingen wijzen uit dat de partijen die van oudsher de Griekse politiek domineren –Pasok
en Nieuwe Democratie– zware klappen zullen oplopen. Het vertrouwen in de politiek is bij de Grieken ver te
zoeken. Velen zijn nog in verwarring: op welke partij zullen ze hun stem uitbrengen? Toch brengen de
verkiezingen, waarheid of utopie, een sprankje hoop op een betere toekomst. Ik hoop dat er iets zal
veranderen. Al is het maar iets kleins, genoeg om ons te kunnen laten ademhalen.
Woensdag. Het ministerie van Financiën heeft de belastingdienst opdracht gegeven beslag te leggen op
bankrekeningen, onroerend goed en andere waardevolle bezittingen, om schulden te innen. Met een absurd
lage grens van 300 euro schuld loopt iedere ‘wanbetaler’ het gevaar al zijn bezittingen kwijt te raken. Op dit
moment zijn er nogal wat ‘wanbetalers’, gewoon omdat ze hun premie of belasting echt niet kunnen
opbrengen. De angst krijgt het Griekse volk steeds meer in zijn wurgende greep. Angst voor nog meer
kortingen op loon of pensioen. Angst om je baan of bedrijf te verliezen. Angst om je huis kwijt te raken.
Vrijdag. Op weg naar de winkel schuifelt een oude vrouw voor me uit, een ovenschaaltje in haar handen.
Net als ik gaat ze binnen bij de bakker. Toen Vassilis kind was, bezat een groot aantal huishoudens geen
oven. Het ovengerecht werd thuis voorbereid en dan bij de bakker voor een kleine vergoeding in de oven
geschoven. Nog steeds maakt een enkeling, zoals deze oude vrouw, gebruik van de oven van de bakker.
Het is goed mogelijk dat dit fenomeen binnenkort terugkeert in het Griekse straatbeeld. Met de extreem lage
lonen en de hoge werkloosheid is de aanschaf van een oven bijna een onmogelijkheid geworden. In Piraeus
openen twee nieuwe winkels hun deuren: bakkers! In het Grieks is dat: ”foernos”. Letterlijk vertaald: oven.

Image

“De dode zou Papandreou moeten zijn”

Maandag. Mara was destijds onze eerste klant na de opening van onze bloemenwinkel. Vandaag loopt ze
even binnen. Ze koopt zelden meer een bloemetje, vertelt ze, sinds haar loon van 2200 euro naar 1200 euro
ging. Ze werkt bij een scheepvaartonderneming, en toen de baas een loonsverlaging voorstelde, gingen zij
en al haar collega’s daarmee akkoord, zodat niemand ontslag kreeg. „Zelfs op verjaardagen of naamdagen
kopen we geen bloemen meer voor elkaar, we kopen liever praktische dingen”, zegt Mara. Als ze hoort dat
ze behalve de eerste misschien ook een van de laatste klanten is, krijgt ze tranen in haar ogen. „Waarom
verkoop je de zaak niet?”,stelt ze voor. Voordat ze vertrekt belooft ze nog een koper te vinden.
Dinsdag. Ze is ver in de tachtig en loopt vreselijk slecht. Toch woont ze alleen, alhoewel ze vier kinderen
heeft. Een uitzondering hier, want bejaarde ouders wonen meestal dicht bij hun kinderen, of trekken bij hen
in huis. „Zoo ke vassilevo”, grapt mijn buurvrouw bij wie ik op bezoek ben. Dit betekent: Ik leef en regeer.
Oftewel: Het gaat uitstekend met me. Haar pensioen ging van 700 euro naar 520 euro, waarvan ze per
maand aan huur en medicijnen 370 euro kwijt is. Toch probeert deze hoogbejaarde vrouw haar twee
werkloze zoons –scheepstechnici– te steunen waar ze kan. Toen een andere buurvrouw, die in de
gaarkeuken van de buurtkerk helpt, eens langskwam met een bord eten, sloeg mijn trotse buurvrouw dit
beslist af: „Geef dat maar aan iemand die het echt nodig heeft”, zei ze.
Woensdag. Een tragische zelfmoord van een hopeloze 77-jarige man vindt plaats op het Syntagmaplein.
Een meisje schrijft een tekst op het marmer, vlak bij de plek waar het gebeurde: „De naam van de dode zou
Papandreou moeten zijn. De naam van de dode zou Samaras moeten zijn. De naam van de dode vandaag
is de democratie. We zijn 11 miljoen levenden, en onze naam is: ”Verzet!”” Met haar tekst verwoordt ze wat
het Griekse volk een doorn in het oog is: van de politieke figuren die het geld verkwanseld hebben en
Griekenland in het ravijn van de crisis gestort hebben, is er niet één veroordeeld en achter de tralies gezet.
Donderdag. Meer dan 1,5 miljoen Grieken die in de steden wonen, overwegen terug te keren naar het
platteland en hun brood te gaan verdienen in de agrarische sector. De eerste contracten voor de huur van
een stuk openbare grond, die hiervoor beschikbaar zijn in Centraal-Macedonië, zijn al getekend. Ook keren
veel jongeren terug naar het dorp van hun (voor)vaderen, om de olijf- of wijngaard nieuw leven in te blazen.
Vrijdag. De Stille Week is bijna voelbaar. Vandaag sluiten de winkels eerder, want vanavond zal –na de
dienst in de orthodoxe kerk– de epitaaf, een symbolisch graf, door de straten gedragen worden, gevolgd
door een stoet mensen met brandende kaarsen die Byzantijnse lijdensgezangen zingen. Bijzonder om dit
mee te maken, in de stad, maar vooral in de dorpen.

Image

Een derde van het wagenpark staat stil

het wagenpark staat stil
Geertje Spiliotopoulou
Vrijdag. Met grote ijver vallen gemeentewerkers de citrusbomen die in heel Piraeus langs de wegen staan,
met hun harken aan. Een rollend tapijt van oranje appeltjes spreidt zich uit over de straten. Meteen worden
deze ”neratzia” verzameld in vuilniszakken. Een rijke oogst van bittere vruchten die zelfs de honger niet zoet
maakt. De actie is een van de voorzorgsmaatregelen op Onafhankelijkheidsdag: er zullen overal politieke
figuren op de tribunes verschijnen en een schouwspel van rondvliegende citrusvruchten, yoghurt en stenen
is hun grote angst. In oktober 2011 zijn in de stad Ioannina, op de bevrijdingsdag van WO II, daadwerkelijk
politici door scholieren bekogeld. Voor het eerst in de geschiedenis is overwogen de nationale feestdag niet
te vieren.
Zaterdag en zondag. Na de bijna 400 jaar durende Turkse overheersing begon op 25 maart 1821 de
bevrijding in de Peloponnesos, die duurde tot in 1830. Ieder jaar wordt dit herdacht en lopen parades van
schoolkinderen, oorlogsveteranen, padvinders en mensen in klederdracht door de hoofdstraten van de stad.
In Athene zag het op zaterdag zo zwart van politie en speciale eenheden dat relschoppers geen kans
kregen. Ook in Piraeus verliep op zondag alles rustig, op een groep leuzen roepende demonstranten na.
Maandag. Anna kruipt achter de computer om haar huiswerk te doen. Een gedeelte van de lesstof heeft ze
op cd. Dit klinkt eigentijds, maar is het gevolg van fouten van het ministerie van Onderwijs bij het bestellen
van de schoolboeken, afgelopen zomer. De drukkerij die de boeken drukte werd niet betaald en is inmiddels
failliet. Er wordt nu op scholen ook veel gewerkt met dure fotokopieën. Het goede nieuws is dat scholieren
komende zomer hun schoolboeken bij het sluiten van de schooldeuren niet meteen op de brandstapel zullen
gooien, zoals gebruikelijk.
Dinsdag. Rustig op straat. Toen we de winkel openden moest ik erg wennen aan de verkeersdrukte: auto’s,
motoren, brommertjes die over stoepen scheurden, files voor de deur. De laatste jaren is de verkeersdrukte
meer dan gehalveerd. Ruim een derde van het wagenpark staat stil. Wegenbelasting, autokeuring en hoge
benzineprijzen maakten de auto voor veel mensen te duur, en zij leverden de nummerplaten weer in. De
auto verkopen is alleen mogelijk voor een klein prijsje. Ik word regelmatig opgebeld door een handelaar die
onze bestelbus voor een habbekrats wil kopen.
Woensdag. Vandaag krijg ik veel complimenten over de mooie etalage, maar er komt te weinig geld in ’t
laatje. Van de winkeliers om ons heen hoor ik hetzelfde. De rest van de week verloopt heel rustig. Vassilis
geeft een serie zeillessen voor gevorderden aan mensen die komende zomer een zeilvakantie gepland
hebben. Er blijven nog altijd mensen met geld. Enkelen zijn zelfs heel rijk. Nu is die rijkdom betrekkelijk,
want: „Sommige mensen zijn zo arm,het enige wat ze hebben is geld.”

Image